Dünya Kupası’na ortak aranıyor: FIFA’nın 20 milyar dolarlık planına UEFA’dan sert çıkış

FIFA’nın Dünya Kupası başta olmak üzere turnuvalarının ticari haklarını yeni bir şirkette toplama ve bu şirketin azınlık hisselerini özel yatırımcılara açma planı, dünya futbolunda büyük bir yönetim krizinin kapısını araladı. UEFA, “Futbol FIFA’nın satabileceği bir şey değildir” sözleriyle projeye karşı çıktı.

Dünya futbolunun iki büyük yönetim kurumu FIFA ile UEFA, bu kez maç takvimi ya da turnuva formatı nedeniyle değil, futbolun gelecekte kime ve hangi amaçla hizmet edeceği konusunda karşı karşıya geldi. FIFA Başkanı Gianni Infantino’nun hazırladığı plan, Dünya Kupası ve Kulüpler Dünya Kupası gibi organizasyonların ticari faaliyetlerini özel yatırımcıların da ortak olacağı yeni bir şirket altında toplamayı öngörüyor. UEFA ise bu girişimin yalnızca yeni bir finansman modeli olmadığını, futbolun yönetim yapısını değiştirebilecek tehlikeli bir sınır ihlali olduğunu savunuyor.

FIFA’nın kurmayı planladığı şirketin adı FIFA Forward Enterprise, kısa adıyla FFE. Yaklaşık 20 milyar dolar değer biçilen şirket; FIFA turnuvalarının yayın, sponsorluk, bilet, ağırlama ve lisans gelirlerini tek merkezden yönetecek. Turnuvaların operasyonel organizasyonunun da bu yapıya bırakılması planlanıyor. FIFA, şirket üzerindeki çoğunluk kontrolünü koruyacağını, yatırımcılara yalnızca yönetimi ele geçirmelerine izin vermeyen azınlık hisseleri satılacağını belirtiyor.

Plan kapsamında özel yatırımcılardan ilk aşamada 4,2 milyar dolara kadar kaynak sağlanması hedefleniyor. Yatırımcı grubunun başında, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Joshua Kushner tarafından kurulan Thrive Eternal şirketinin bulunması bekleniyor. Finansal çalışmaların ise JPMorgan ile birlikte yürütüldüğü bildiriliyor.

FIFA, projeyi futbolun özelleştirilmesi olarak değil, ticari gelirlerin büyütülerek yeniden futbola aktarılması olarak tanımlıyor. Infantino, girişimin “dünya futbolunun demokratikleştirilmesi” anlamına geldiğini savunuyor. Plana göre FIFA’nın 211 üye federasyonu, sisteme katılmaları hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere 20 milyon dolara kadar ek kaynak alabilecek. Ayrıca uzun vadede futbol gelişim programlarına toplam 10 milyar dolarlık ilave finansman sağlanması öngörülüyor. Projenin ilerleyebilmesi için FIFA üyelerinin çoğunluğunun destek vermesi gerekiyor.

Ancak UEFA’ya göre mesele, hisselerin çoğunluk ya da azınlık hissesi olmasıyla sınırlı değil. Avrupa futbolunun yönetim kurumu, Dünya Kupası’nın ticari geleceğine özel yatırımcıların ortak edilmesinin futbol yönetimi ile yatırımcı çıkarları arasındaki sınırı bulanıklaştıracağını düşünüyor. UEFA açıklamasında, “Futbolun ruhu ve yönetimi ticareti yapılacak varlıklar değildir” ifadesini kullanarak mali açıdan kimlerin kazanç sağlayacağı konusunda yeterli şeffaflık bulunmadığını söyledi.

UEFA’nın temel kaygısı, milyarlarca dolar yatırım yapan şirketlerin zaman içinde yalnızca gelirlerden pay almakla yetinmemesi. FIFA, sportif kararların tamamen kendi kontrolünde kalacağını açıklasa da özel sermayenin daha fazla turnuva, daha çok maç, daha pahalı biletler ve daha yüksek yayın gelirleri yönünde baskı oluşturabileceği belirtiliyor. FIFA’nın resmî planında yatırımcılara turnuva formatını veya maç takvimini belirleme yetkisi verilmiyor; buna karşılık UEFA, ticari çıkarların dolaylı biçimde sportif kararları etkilemesinden endişe ediyor.

Tartışmayı büyüten bir başka unsur da sürecin hazırlanma biçimi oldu. İngiliz basınında yer alan haberlere göre projenin ayrıntıları, FIFA’nın önemli karar organlarındaki bazı üyelerden bile uzun süre gizli tutuldu. The Times ayrıca Infantino’nun FIFA başkanlığından ayrıldıktan sonra yeni şirketin üst yönetiminde görev alabileceğini öne sürdü. FIFA bu iddiayı doğrulamadı; ancak ihtimalin gündeme gelmesi bile olası çıkar çatışmaları hakkındaki tartışmaları güçlendirdi.

Henüz kesinleşmiş bir satış ya da imzalanmış nihai yatırım anlaşması bulunmuyor. FIFA planı danışma ve onay aşamasında tutarken, UEFA ulusal federasyonları, ligleri, kulüpleri, oyuncuları, taraftarları ve hükümetleri konuya karşı tavır almaya çağırıyor. Avrupa cephesinin bu sert açıklamayı somut bir siyasi mücadeleye dönüştürüp dönüştürmeyeceği ise henüz belli değil.

Sonuçta yaşanan kavga, Dünya Kupası kupasının veya turnuva adının doğrudan satılması meselesi değil. Asıl tartışma, dünya futbolunun en değerli organizasyonlarından elde edilecek gelecekteki gelirlerin özel yatırımcılara açılması ve bu ortaklığın futbolun yönetim anlayışını zamanla değiştirip değiştirmeyeceği üzerinde yoğunlaşıyor. FIFA projeyi futbolun daha fazla gelir elde etmesini sağlayacak bir büyüme modeli olarak sunuyor; UEFA ise aynı modeli futbolun kamusal ve sportif niteliğinin yatırımcı kazancına bağlanması olarak görüyor. Başka bir ifadeyle, kavganın merkezinde para bulunuyor ama asıl soru çok daha büyük: Futbolun ticari geleceğine kim karar verecek?