Fenerbahçe’nin Gol Sıkıntısı Lyon ile de Sahaya Çıktı

Fenerbahçe’nin hücumdaki temel sorunu, rakip ceza sahasına girmekten çok bu girişleri yüksek değerli şutlara çevirememesiydi. Sarı-lacivertliler Lyon’un 14’üne karşı 24 kez rakip ceza sahasında topa dokundu ve toplam şutta 12-12, isabetli şutta 5-5 eşitlik sağladı. Buna karşın xG tablosu 0,43’e 0,75 Lyon lehine, xGOT ise 0,43’e 0,78 yine Lyon lehineydi. Yani Fenerbahçe daha fazla bölgede bulundu ama aynı miktarda şuttan daha düşük gol olasılığı üretti. Üstelik 12 şutun yalnızca 7’si ceza sahası içinden geldi ve takımın yalnızca bir büyük fırsatı vardı; o fırsat da kaçtı.nnBireysel dağılım da aynı problemi gösteriyor. Greenwood dört şut ve üç isabetle hücum yükünün büyük bölümünü taşıdı, golü de o attı. Muriqi iki şutta 0,11 xG üretirken bir büyük fırsatı kaçırdı; Talisca iki şut çekti ama isabet bulamadı ve 0,07 xG’de kaldı. Kerem’in tek şutu isabetliydi, fakat onun toplam xG’si de 0,04’tü. Lyon kalecisinin dört kurtarış yapmış olması ilk bakışta baskı görüntüsü yaratıyor, ancak Fenerbahçe’nin xG ve xGOT toplamlarının aynı 0,43 seviyesinde kalması, şutların kalitesinin ve bitiriş değerinin yükselmediğini gösteriyor. Sorun şut sayısından çok, şutların nereden ve ne kadar temiz üretildiğiydi.

Maçın açık ara en etkili Fenerbahçelisi Mason Greenwood’du. FotMob değerlendirmesinde 8,2 alan Greenwood, takımın tek golünü attı; dört şutunun üçünü kaleye gönderdi ve rakip ceza sahasında beş kez topla buluştu. Toplam 0,10 xG’den bir gol çıkarması, düşük olasılıklı hücum üretimi içinde fark yaratan bitirici olduğunu gösterdi. Ayrıca bir gol fırsatı yarattı. Hücumun genel kalitesi sınırlıyken skor üretmiş olması onu maçın en değerli Fenerbahçelisi yapıyor.nnSavunmada Milan Skriniar 7,7’lik puanıyla öne çıktı. Sekiz defansif hamle, üç top çalma, bir top kapma ve bir blok yaptı; 64 pasın 62’sini isabetli kullanarak yüzde 97 pas başarısı yakaladı. Bu, savunma katkısını top kullanma güvenliğiyle birleştirdiğini gösteriyor. Kerem Aktürkoğlu da 7,3 puanla önemliydi: Greenwood’un golünün asistini yaptı ve tek şutunda kaleyi buldu. 73 dakikalık süresine rağmen skor katkısı verdi.nnOrta sahada Mattéo Guendouzi ve N’Golo Kanté 7,2’şer puan aldı. Guendouzi dört gol fırsatı yarattı, 0,23 xA üretti ve dokuz uzun pasın sekizinde isabet sağladı. Kanté ise yüzde 92 pas isabetinin yanına altı defansif hamle ve üç top kapma ekledi. Bu nedenle maçın olumlu tarafı yalnız Greenwood’un golü değil; Skriniar’ın savunma güvenliği ile Guendouzi-Kanté ikilisinin merkezde sağladığı istikrar da önemliydi.

Başlangıç oyuncuları arasında en belirgin hayal kırıklığı Talisca’ydı. 73 dakika sahada kalan Talisca’nın FotMob puanı 6,4 oldu. Yalnızca 22 kez topla buluştu, 13 pasın 9’unu tamamladı, iki şut çekti ama hiçbirinde kaleyi bulamadı. Toplam xG’si 0,07, xA’sı 0,01’de kaldı ve gol fırsatı yaratamadı. Hücum merkezinde oynayan bir oyuncu için bu üretim, Fenerbahçe’nin 24 ceza sahası dokunuşuna rağmen neden yeterince tehlikeli olamadığını anlatan verilerden biri.nnVedat Muriqi de 6,6 puanla beklentinin altında kaldı. 82 dakikada 34 kez topla buluştu; iki şutunun biri isabetliydi, toplam 0,11 xG ve 0,06 xGOT üretti. Daha önemlisi, Fenerbahçe’nin maçtaki tek büyük fırsatını kaçıran oyuncuydu. Hava mücadelelerinde yalnızca 5 denemenin 1’ini kazandı; toplamda yedi mücadele kaybetti. Merkez forvetten beklenen ceza sahası tehdidi bu nedenle sınırlı kaldı.nnEderson’ın 6,8 puanı düşük görünse de onu aynı kategoriye koymak doğru olmaz. Dört kurtarış yaptı ve 0,78 xGOT ile karşılaşırken bir gol yedi. Sonradan giren Asensio 6,2 ve Nene 6,5 puan aldı, fakat ikisi de yalnızca 17 dakika oynadı; Lukaku ise sekiz dakika sahada kaldı. Bu kadar kısa süreleri, Talisca ve Muriqi’nin uzun süreli etkisizliğiyle aynı ölçekte değerlendirmek yanıltıcı olur.

İsmail Kartal maça oyuncu değişiklikleriyle müdahale etti, ancak eldeki veriler bu müdahalelerin hücum kalitesinde belirgin bir sıçrama yarattığını göstermiyor. Fenerbahçe maça 4-2-3-1 dizilişiyle başladı. Kerem Aktürkoğlu ve Talisca’nın 73 dakikalık oyun sürelerinin ardından Dorgeles Nene ile Marco Asensio 17’şer dakika oynadı; Vedat Muriqi 82 dakika sahada kaldıktan sonra Romelu Lukaku son sekiz dakikada görev aldı. Dolayısıyla teknik ekip, son bölümde hücum hattını üç farklı oyuncuyla tazeledi.nnSorun, giren oyuncuların rakamlara sınırlı katkı yapabilmesiydi. Nene altı kez topla buluştu, bir şut çekti ve 0,02 xG üretti; şutu kaleyi bulmadı. Asensio dört kez topla buluştu, iki pasının ikisini de tamamladı fakat şut, gol fırsatı veya xA üretemedi. Lukaku da dört dokunuş ve bir şutla 0,08 xG buldu, ancak isabet sağlayamadı. Bu süreler özellikle Lukaku için kesin hüküm vermeye yetmez, fakat değişikliklerin doğrudan çıktısı sınırlı kaldı.nnKartal’ın müdahalesi bu yüzden “hiç müdahale etmedi” diye eleştirilemez; oyuncu ve yapı değişiklikleri yaptı. Buna karşılık skor 1-1’de kaldı ve takımın toplam xG’si 0,43’te, büyük fırsat sayısı birde kaldı. Verinin söylediği şey, müdahalenin var olduğu fakat sonuç üretmediğidir. Veride kırmızı kart bulunmaması da bu değişikliklerin sayısal bir eksilmeyi telafi etmek için yapılmadığını gösteriyor.

Bu maçın verisi belirli bir transfer ismini işaret etmiyor; dolayısıyla dışarıdan bir futbolcu adı vermek eldeki bilgilerden taşmak olur. Buna karşılık ihtiyaç duyulan oyuncu ve oyun profili oldukça açık: Fenerbahçe, ceza sahasına girişlerini yüksek değerli pozisyonlara çevirecek daha güçlü bir son aksiyona ve merkezde daha sürekli tehdit üretecek bir bitirici bağlantıya ihtiyaç duyuyor. Takım 24 kez rakip ceza sahasında topla buluşmasına rağmen yalnızca 0,43 xG üretti. Bu, topu tehlikeli bölgeye taşımanın tek başına yetmediğini gösteriyor.nnYaratıcılık tamamen yok değildi. Guendouzi dört gol fırsatı ve 0,23 xA üretirken Semedo 0,11, Brown 0,07, Greenwood 0,06 xA yaptı. Fakat bu üretim yalnızca bir büyük fırsata dönüştü. Merkez forvet Muriqi 82 dakikada iki şut, 0,11 xG ve iki ceza sahası dokunuşunda kaldı; Talisca 73 dakikada iki şut, 0,07 xG ve sıfır isabet üretti. Bu iki merkez hücum oyuncusunun toplam etkisi, takımın bölgesel üstünlüğünü skora çevirmeye yetmedi.nnDolayısıyla ihtiyaç yalnızca “daha çok hücumcu” değil. Ceza sahasında pozisyon alma, son pası daha temiz şuta dönüştürme ve düşük değerli denemeler yerine daha yüksek olasılıklı fırsatlar üretme kapasitesi gerekiyor. Mevcut kadro içinden Lukaku yalnızca sekiz dakika oynadığı için onun bu sorunu çözüp çözemeyeceğine bu maçtan hükmetmek mümkün değil. Veri, isimden çok rol ve kalite ihtiyacını gösteriyor.

En doğrudan cevap, Fenerbahçe’nin maçtaki tek büyük fırsatını değerlendirmesi olurdu. Takımlar büyük fırsat sayısında 1-1 eşitti; Fenerbahçe kendi fırsatını kaçırdı. Muriqi’nin iki şutta ürettiği 0,11 xG içinde bu kaçırılan büyük fırsat da yer aldı. Skor 1-1 bittiği için, aynı maç akışının değişmediğini varsayan basit bir karşı olguda bu fırsatın gole dönüşmesi tabelayı Fenerbahçe lehine çevirebilirdi. Elbette gerçek futbolda bir gol bütün sonraki akışı değiştirir; bu nedenle bunu kesin bir 2-1 sonucu gibi okumak doğru olmaz.nnDaha yapısal cevap ise 24 ceza sahası dokunuşundan daha kaliteli şutlar üretmek. Fenerbahçe 12 şut çekti, beşi isabetliydi ve Lyon kalecisi dört kurtarış yaptı. Buna rağmen toplam xG yalnızca 0,43’tü. Lyon aynı 12 şutta 0,75 xG, aynı beş isabetli şutta 0,78 xGOT buldu. Fenerbahçe’nin xGOT’sinin de 0,43’te kalması, isabetli şutların ortalama olarak başlangıçtaki şut kalitesini yükseltmediğini gösteriyor.nnGreenwood dört şut ve üç isabetle golü buldu; diğer hücumcular aynı verimliliği sağlayamadı. Talisca’nın iki şutu kaleyi bulmadı, Muriqi’nin tek isabetli şutu yalnızca 0,06 xGOT üretti. Bir ek yüksek kaliteli pozisyon veya mevcut büyük fırsatın daha iyi bitirilmesi, Fenerbahçe’nin galibiyete en kısa yoluydu.

İlk maçın verisine bakarak kesin bir rövanş skoru söylemek mümkün değil; bunu yapmak elde olmayan bir rakamı uydurmak olur. Ancak 1-1’lik sonuç turu tamamen açık bırakırken, ilk maçın kalite göstergeleri Lyon’u çok hafif öne çıkarıyor. Lyon deplasmanda Fenerbahçe’den daha az ceza sahası dokunuşu yaptı, 14’e karşı 24’te kaldı; buna rağmen 0,75 xG ve 0,78 xGOT üretti. Fenerbahçe aynı sayıda, 12 şut ve 5 isabet bulmasına rağmen 0,43 xG ile 0,43 xGOT’ta kaldı. Bu fark, Lyon’un daha az bölgesel hacimden daha yüksek şut kalitesi çıkardığını gösteriyor.nnFenerbahçe açısından olumlu taraf, maçın hiçbir temel hacim göstergesinde ezilmemiş olması. Şutlar ve isabetli şutlar eşit, büyük fırsatlar 1-1; ayrıca Greenwood, Skriniar, Guendouzi ve Kanté güçlü bireysel performanslar verdi. Bu nedenle “Fenerbahçe turu geçemez” hükmü veriden çıkmaz. Fakat aynı hücum verimliliği rövanşta tekrar ederse işleri zorlaşır. Ben yalnızca bu maçı ölçü alırsam Lyon’u bir adım önde görürüm; Fenerbahçe’nin tur şansı ise ceza sahası üstünlüğünü daha yüksek xG’ye ve ikinci bir gerçek büyük fırsata dönüştürmesine bağlı.