Beşiktaş üretti, hakem durdurdu. 0,01 xG’lik kafa maçı aldı

Skoru okumadan rakamlara bakıldığında Beşiktaş’ın kaybettiğini tahmin etmek kolay değil. Siyah-beyazlılar topun yüzde 65’ine sahip oldu, 560 pas yaptı ve bunların 484’ünde yüzde 86 isabet buldu. Alanyaspor ise yüzde 35 topla oynadı ve 295 pasın 214’ünü isabetli kullandı. Fakat esas fark rakip kaleye ne kadar yaklaşıldığında ortaya çıktı: Beşiktaş 14 şut çekti, altısını kaleye gönderdi ve rakip ceza sahasında 28 kez topla buluştu. Alanyaspor dokuz şut, üç isabet ve 16 ceza sahası dokunuşunda kaldı. Buna rağmen devre 0-0 bitti. Beşiktaş ikinci yarıya Salih Özcan’ın yerine Junior Olaïtan ile başladı; 57’de Hyeon-Gyu Oh ve Rıdvan Yılmaz çıkarken Dusan Vlahovic ile Kassoum Ouattara oyuna girdi. Sonuç değiştiren an ise 73. dakikada geldi. Florent Hadërgjonaj’ın asistinde Nuno Lima’nın kornerden yaptığı kafa vuruşu gol oldu. Pozisyonun xG değeri yalnızca 0,01, xGOT değeri ise 0,23’tü. Beşiktaş maç boyunca 0,74 xG ve 1,23 xGOT üretmesine rağmen Paulo Victor’u geçemedi. Alanyaspor böylece hücum hacmi bakımından geride kaldığı maçı tek bir düşük olasılıklı bitiriş ve kalecisinin performansıyla 1-0 kazandı.

Maçın skor açısından tartışmasız kırılma noktası 73. dakikadaki Nuno Lima golüydü. Bunun nedeni yalnızca golün maçın tek sayısı olması değil, pozisyonun maç boyunca oluşan hücum dengesine ters düşmesiydi. Alanyaspor’un toplam xG’si 0,54’tü; gol olan vuruşun xG’si ise yalnızca 0,01 olarak kaydedildi. Lima kornerden gelen topu kafayla kaleye gönderdi ve 0,23 xGOT üreten vuruş ağlara gitti. Beşiktaş tarafında ise altı isabetli şutun toplam xGOT değeri 1,23’e ulaştığı halde gol çıkmadı. Bu, maçın sonucunu hücum hacminden çok bitiriş ve kaleci performansının belirlediğini gösteriyor. Beşiktaş’ın özellikle ikinci yarıdaki oyuncu değişiklikleri de skoru çeviremedi. Dusan Vlahovic 57. dakikada oyuna girdikten sonra iki şutunun ikisini de kaleye gönderdi; 0,21 xG üretmesine karşılık bu vuruşlardan 0,72 xGOT çıkardı. Buna rağmen gol bulamadı. Paulo Victor’un toplam altı kurtarış yapması ve 1,23 xGOT’a karşı kalesini kapatması bu açıdan belirleyiciydi. Diğer kalede Alexander Nübel iki kurtarış yaptı fakat yalnızca 0,28 xGOT ile karşılaşmasına rağmen bir gol yedi. Dolayısıyla kırılma, Alanyaspor’un sürekli üstünlük kurduğu bir dönemden değil, düşük olasılıklı tek bir duran top vuruşunun sonuç üretmesinden geldi.

Beşiktaş’ın hücum problemi üretimsizlikten çok üretimin gole dönüşmemesiydi. Siyah-beyazlılar 14 şutla Alanyaspor’un dokuz şutunu geçti; altı isabetli şuta karşı üç isabet buldu ve rakip ceza sahasında 28 dokunuşla Alanyaspor’un 16 dokunuşunun belirgin biçimde önüne çıktı. Ancak toplam xG farkı yalnızca 0,74’e 0,54’tü. Bu da Beşiktaş’ın daha fazla şut çekmesine rağmen fırsatlarının önemli bölümünün yüksek olasılıklı pozisyonlara dönüşmediğini gösteriyor. Veride Alanyaspor adına bir büyük fırsat bulunurken Beşiktaş için büyük fırsat kaydedilmedi. Buna karşılık xGOT tablosu başka bir ayrıntıyı gösteriyor: Beşiktaş’ın kaleyi bulan vuruşlarının toplam değeri 1,23 xGOT’a ulaştı. Dusan Vlahovic oyuna 57’de girmesine rağmen iki isabetli şutla 0,72 xGOT üretti. Orkun Kökcü üç şutunun ikisini kaleye göndererek 0,14 xG’den 0,40 xGOT çıkardı. Ndidi de tek isabetli şutunda 0,10 xGOT üretti. Alanyaspor’da ise bütün maçın belirleyici vuruşu Nuno Lima’dan geldi: 0,01 xG’lik pozisyonu 0,23 xGOT’a ve ardından gole çevirdi. Yani Beşiktaş daha çok ve daha tehlikeli kaleyi buldu; Alanyaspor ise sahip olduğu sınırlı isabet kalitesinden skor çıkarmayı başardı.

Alanyaspor’un savunmasını yalnızca geriye çekilip topu rakibe bırakmak şeklinde okumak eksik olur. Beşiktaş yüzde 65 topa sahip olup 560 pas yaptı, rakip yarı sahada 204 başarılı pas üretti ve ceza sahasında 28 dokunuşa ulaştı. Buna rağmen Alanyaspor bu hacmin gole dönüşmesini engelledi. Takım 26 degajman yapmak zorunda kalırken Beşiktaş’ın degajman sayısı 13’te kaldı; bu, ev sahibinin kendi kalesi çevresinde daha fazla savunma aksiyonu yaptığını gösteriyor. Aynı zamanda Alanyaspor 13 top çalmaya karşı Beşiktaş’ın dokuz top çalmasını geçti. Beşiktaş top kapmalarda 14-6 üstünken toplam kazanılan mücadele Alanyaspor lehine 44-39 oldu. Yer mücadelelerinde de Alanyaspor 34 galibiyet ve yüzde 55 başarıyla Beşiktaş’ın 28 ve yüzde 45’lik değerinin önündeydi. Beşiktaş savunmasında Emirhan Topçu ile Emmanuel Agbadou’nun ayrı ayrı 11 defansif hamle yapması, takımın topsuz anlarda tamamen pasif olmadığını gösteriyor. Fakat kaleciler arasındaki fark çok daha sonuç belirleyiciydi. Paulo Victor altı kurtarışla 1,23 xGOT’ın tamamını engelledi. Alexander Nübel ise iki kurtarış yaptı, 0,28 xGOT ile karşılaştı ve bir gol yedi. Alan kontrolünde Beşiktaş öndeydi; kritik savunma anlarının sonucunda ise Alanyaspor.

Verilen ham veriler hakemin maç sonucunu değiştiren belirli bir hata yaptığını doğrulamıyor. Maç istatistiklerinde Alanyaspor ve Beşiktaş için kırmızı kart sayısı sıfır, faul sayısı ise iki takım için de 14 olarak kaydedilmiş. Ayrıca eldeki olay akışında verilmemiş bir penaltı, yanlış iptal edilmiş gol ya da VAR tarafından değiştirilmesi gereken bir karar açık biçimde tanımlanmıyor. Bu nedenle yalnızca bu veri setinden hareket ederek hakem hatalarının çıkarıldığı alternatif bir skor üretmek mümkün değil. Söylenebilecek şey, sahadaki futbol verisinin 1-0’lık skordan farklı bir denge göstermesidir. Beşiktaş 0,74 xG, 14 şut, altı isabetli şut, 1,23 xGOT ve 28 rakip ceza sahası dokunuşuna rağmen gol bulamadı. Alanyaspor ise 0,54 xG, üç isabetli şut ve 0,28 xGOT ile bir gol çıkardı. Dolayısıyla mevcut bilgiler Beşiktaş’ın yenilgisini açıklamak için hakem kararlarına ihtiyaç bırakmadan güçlü bir futbol açıklaması sunuyor: Paulo Victor altı kurtarış yaptı; Beşiktaş yüksek xGOT değerini gole çeviremedi; Alanyaspor ise yalnızca 0,01 xG değerindeki bir kafa vuruşundan gol buldu. Hakem kararlarına ilişkin ek pozisyon verisi olmadan bundan daha ileri bir hüküm, verilen bilgilerin dışına çıkmak olur.

Ham verilerde 8. dakikada Alanyasporlu bir oyuncunun kırmızı kart görmesi gerektiğini gösteren bir olay, faul açıklaması, VAR kararı veya disiplin kaydı bulunmuyor. Aksine takım istatistiklerinde her iki tarafın kırmızı kart sayısı da sıfır olarak yer alıyor. Bu nedenle ‘olması gerektiği gibi 10 kişi kalsa’ önermesini veri tarafından doğrulanmış bir hakem hatası olarak kabul etmek mümkün değil. Yalnızca teorik bir senaryo kurulabilir ve bunun sonucu da kesin skor olarak ifade edilemez. Alanyaspor’un 8. dakikadan itibaren on kişi kalması, maçın yaklaşık tamamını sayısal eksikle oynaması anlamına gelecekti. Zaten gerçekleşen maçta Beşiktaş yüzde 65 topa sahip oldu, 560 pas yaptı, 14 şut çekti, altı kez kaleyi buldu ve rakip ceza sahasında 28 dokunuş üretti. Alanyaspor ise yüzde 35 topa sahip olup 295 pas, dokuz şut ve 16 ceza sahası dokunuşunda kaldı. Sayısal üstünlüğün bu mevcut alan ve top üstünlüğünü daha da büyütmesi mantıklı bir ihtimaldir; fakat bunun otomatik olarak Beşiktaş galibiyetine dönüşeceğini söylemek verinin desteklemediği bir sonuç olur. Paulo Victor’un altı kurtarışla 1,23 xGOT engellemiş olması, Beşiktaş’ın mevcut üstünlüğünün dahi gole dönüşmediğini gösteriyor. Kırmızı kart senaryosunda oyun yapısı büyük ihtimalle değişirdi, fakat skor hesaplanamaz.

Verilen ham veri setinde ilk yarı bitmeden Beşiktaş’ın iptal edilen bir golü ve verilmemiş bir penaltısı kayıtlı değil. Maçın olay akışı ilk yarıyı 0-0 gösteriyor; takım verisinde de penaltıdan üretilmiş xG bulunmuyor ve Beşiktaş’ın 0,74 toplam xG’sinin tamamı penaltı dışı xG olarak kaydedilmiş. Bu nedenle söz konusu iki kararın doğru olduğuna hükmetmek veya bunları doğrudan skora ekleyerek alternatif bir sonuç üretmek veri kurallarına aykırı olur. Saf bir varsayım olarak hem iptal edilen golün geçerli sayıldığı hem de penaltının gole çevrildiği kabul edilirse Beşiktaş ilk yarı içinde iki gollük bir skor avantajı elde etmiş olurdu; ancak penaltının mutlaka gole dönüşeceği dahi ayrıca varsayım gerektirir. Dahası maçın geri kalanı aynı biçimde ilerlemezdi: Alanyaspor’un risk seviyesi, Beşiktaş’ın oyun temposu, değişiklikler ve 73. dakikadaki korner pozisyonuna kadar bütün olay zinciri değişebilirdi. Bu yüzden mevcut veriyle güvenilir biçimde söylenebilecek sonuç ‘maç kesinlikle şu skorla biterdi’ değil, bu iki karar gerçekleşseydi maçın 0-0 devam eden ilk yarı dengesi ve ikinci yarının taktik şartlarının kökten değişeceğidir.