Öne geçti, üretimi durdu: Trabzonspor’un erken golü neden yetmedi?

Amed SK maça daha çok şut üreten taraf olarak başladı. Üçüncü dakikada Yira Sor’un isabetli şutu André Onana tarafından kurtarıldı; 11. dakikada Gökhan Gül’ün isabetli vuruşu Stefan Savic’in şut engellemesiyle sonuçlandı. Buna rağmen skorun ilk değiştiği taraf Trabzonspor oldu. Aynı dakikada Fabinho’nun top kapmasıyla başlayan dizinin sonunda Mohamed Salah golü buldu ve deplasman ekibini 1-0 öne geçirdi. Fakat bu üstünlük oyunun genel üretim dengesini değiştirmedi. Amed, ilk yarının kalanında Samuel Ballet, Yira Sor, Mbaye Diagne ve Dia Saba üzerinden şut üretmeye devam etti. Onana 37, 40 ve 45. dakikalarda da kurtarış yaptı. İlk yarı uzatmasının beşinci dakikasında Diagne’nin isabetli şutunu yine Onana çıkardı, devamındaki aksiyonda Yira Sor skoru 1-1 yaptı. İkinci yarıda Trabzonspor özellikle 59. dakikadan sonra daha sık tehdit üretmeye başladı; Paul Onuachu ve Ernest Muçi aynı dakika içinde kaleyi yokladı. Aral Şimşir 70’te, Ozan Tufan 76’da, Salah 82’de isabetli şut buldu. Ancak ikinci gol gelmedi. Amed ise daha az sıklıkta hücum etmesine rağmen 90. dakikada Gift Orban’ın golüyle maçı 2-1 kazandı. Topa sahip olma yüzde 49,3’e yüzde 50,7 ile neredeyse eşitken, şut üretimindeki 17-8’lik fark maçın esas ayrımını oluşturdu.

Maçın kırılma noktası tek bir pozisyona indirgenecekse, ilk yarı uzatmasının beşinci dakikası en güçlü aday. Trabzonspor 11. dakikada Salah’ın golüyle öne geçmişti ve Onana bu üstünlüğün korunmasında belirleyici olmuştu. Kaleci, 3, 37, 40 ve 45. dakikalarda Amed’in isabetli şutlarını kurtardı. 45+5’te de Mbaye Diagne’nin isabetli vuruşunu çıkardı; fakat tehlike bitmedi ve aynı dakika içinde Yira Sor eşitlik golünü attı. Bu sekans iki şeyi birden değiştirdi. Birincisi, Trabzonspor soyunma odasına skor avantajıyla giremedi. İkincisi, Amed’in ilk yarı boyunca ürettiği baskı sonunda tabelaya yansıdı. Amed’in ilk 45 dakika ve uzatmalarda kayda geçen şutları, Trabzonspor’un tek golüne rağmen oyunun tek taraflı olmadığını zaten gösteriyordu. İkinci yarının diğer önemli eşiği ise Trabzonspor’un 59. dakikada arka arkaya yarattığı fırsatlardı. Onuachu ile Muçi’nin isabetli şutları geldi, Lafont iki kurtarış yaptı ve David Bates de bir şut engellemesi kaydetti. Trabzonspor bu bölümde yeniden öne geçebilse maç başka bir yere gidebilirdi. Bunu başaramayınca son bölüm riskli hâle geldi. 90. dakikada Gift Orban’ın golü, kaçırılan ikinci yarı fırsatlarının bedelini kesinleştirdi. Yani kırılma yalnızca son gol değil; 1-0’ı devreye taşıyamamak ve 59’dan sonraki baskıyı ikinci gole çevirememekti. Sonuçta devre sonundaki eşitlik, Trabzonspor’un skor kontrolünü elinden aldı.

Veride xG, xGOT, büyük fırsat ve ceza sahasında dokunuş sayıları bulunmuyor; bu nedenle bitiricilik değerlendirmesini yalnızca kayıtlı şut sonuçları, isabet, kurtarışlar ve şut engellemeleri üzerinden yapmak gerekiyor. Amed’in 17 şutuna karşı Trabzonspor 8 şutta kaldı. Amed’in dokuz şutu gol veya “isabetli şut” olarak kaydedildi; Trabzonspor’da bu sayı yedi. Ancak bu iki isabet toplamı aynı hücum kalitesine işaret etmiyor. Amed, şutu maçın geneline yaydı: 3, 11, 25, 29, 37, 40, 42, 45 ve 45+5 gibi çok sayıda ilk yarı girişimi var. Trabzonspor ise Salah’ın 11. dakikadaki golünden sonra 59. dakikaya kadar yeni bir şut kaydı üretemedi. Deplasman ekibinin sonraki üretimi 59’dan itibaren sıklaştı ve kalan yedi şutun tamamı bu bölümde geldi. Kaleciler de farkın önemli parçasıydı. Onana altı kurtarış yaptı; Amed’in bir isabetli şutu Savic tarafından engellendi ve iki şut gol oldu. Lafont dört kurtarış yaptı; Trabzonspor’un iki isabetli vuruşunda Bates ile Umut Meraş şut engellemesi kaydetti, Salah’ın ilk yarıdaki vuruşu ise gol oldu. Sonuç olarak Trabzonspor isabet oranı bakımından kötü görünmese de toplam hacmi yetersizdi. Amed daha çok denedi, baskıyı daha uzun süre korudu ve iki kritik anda ikinci aksiyonu gole çevirdi.

Mohamed Salah, Trabzonspor’un maçtaki en net skor katkısını verdi: 11. dakikada takımını 1-0 öne geçiren golü attı. Kayıtlarda Salah’ın toplam üç şut aksiyonu var. Gol dışında 82. dakikada bir isabetli şut ve 90+2’de bir isabetsiz şut daha üretti. Bu, Trabzonspor’un sekiz şutunun üçünde Salah’ın doğrudan bitirici olduğunu gösteriyor. Buna karşılık onun oyuna etkisi yalnızca şut üzerinden okunmamalı. Pas matrisi Salah’ın Trabzonspor’un tüm paslarındaki payını yüzde 6,1 olarak gösteriyor. Bu oran, Chibuike Nwaiwu’nun yüzde 15,7, Stefan Savic’in yüzde 13,8, Melih Kabasakal’ın yüzde 12,6, Mustafa Eskihellaç’ın yüzde 9,4 ve Onana’nın yüzde 9,1’lik paylarının gerisinde. Yani takımın pas dolaşımı Salah merkezli kurulmamış; top daha çok geride ve orta blokta dolaşmış. Touchmap verisinde Salah adına 36 pas aksiyonu bulunuyor. Ayrıca 59. dakikadaki hücum dalgasında pas bağlantılarında yer alıyor ve 82’de yeniden kaleyi buluyor. Bu tablo Salah’ın “kötü oynadı” denecek bir maç çıkardığını göstermiyor; tersine golü ve üç şutuyla hücumun en doğrudan tehditlerinden biri. Sorun, onun skoru açmasından sonra takımın bu avantajı sürekli hücum baskısına dönüştürememesi. Salah bireysel olarak skor verdi, fakat Trabzonspor’un hücum yapısı onu ve diğer bitiricileri yeterince sık son aksiyona taşıyamadı. Bu nedenle onun performansını sonuçtan bağımsız olarak ayrı değerlendirmek gerekiyor.

Salah dışındaki Trabzonspor hücumcularının üretimi özellikle ikinci yarıda yoğunlaştı. Ernest Muçi iki isabetli şutla bu grubun en fazla kaleyi bulan oyuncusuydu; iki vuruş da 59. dakikada geldi. Aynı dakikada Paul Onuachu da bir isabetli şut üretti. Böylece Trabzonspor’un ikinci yarıdaki ilk ciddi saldırı dalgası üç isabetli vuruşluk kısa bir pencereye sıkıştı. Muçi ayrıca üç korner kullandı ve touchmap’te 27 pas aksiyonuna sahip. Onuachu’nun 13 pas aksiyonu ve bir isabetli şutu bulunuyor; iki top kaybı da kayda geçmiş. Oyuna sonradan giren oyuncuların süre etkisi ayrı okunmalı. Aral Şimşir yedek statüsünde olmasına rağmen kayıtlı aksiyonları 39. dakikadan itibaren başlıyor; değişiklik dakikası dosyada ayrı verilmediği için bunu kesin giriş dakikası saymak doğru olmaz. Aral 70. dakikada isabetli şut çekti ve 21 pas aksiyonu üretti. Ozan Tufan’ın kayıtlı aksiyonları 60. dakikadan itibaren geliyor; 76’da kaleyi bulan bir şutu var ve 22 pas aksiyonu kaydedilmiş. Wagner Pina’nın kayıtları 71, Metehan Mimaroğlu’nun 72. dakikadan itibaren başlıyor; ikisinin de şut kaydı yok. Noah Saviolo ilk 11 oyuncusu olmasına rağmen yalnızca dört pas aksiyonuyla düşük görünürlükte kaldı. Fabinho 33 pas aksiyonu üretti fakat şut çekmedi. Hücum hattının temel sorunu, katkının çok sayıda oyuncuya dağılmasına rağmen sürekli ve erken bir şut hacmine dönüşmemesiydi.

Bu dosya yalnızca Amed SK maçını içerdiği için “Trabzonspor kimseyi yenemiyor” şeklindeki genel sezon hükmünü tek başına doğrulayamaz. Ancak bu maçın verisi, kazanmayı zorlaştıran net bir mekanizmayı gösteriyor. Trabzonspor topa yüzde 50,7 ile biraz daha fazla sahip olmasına rağmen 17-8 şut gerisinde kaldı. Dahası, Salah’ın 11. dakikadaki golünden sonra 59’a kadar yeni bir şut kaydı yok. Yani skor avantajı üretimi büyütmek yerine uzun bir hücum sessizliğiyle birlikte yaşandı. Pas matrisi de topun önemli bölümünün Chibuike Nwaiwu, Savic, Melih Kabasakal, Mustafa Eskihellaç ve Onana çevresinde dolaştığını; Salah’ın pas payının yüzde 6,1, Muçi’nin yüzde 4,7, Onuachu’nun yüzde 2,8 olduğunu gösteriyor. Bu dağılım tek başına olumsuz değildir, fakat düşük şut hacmiyle birleştiğinde top dolaşımının yeterince sonuca gitmediğini düşündürüyor. İkinci yarıda 59’dan sonra ciddi bir reaksiyon var; Muçi, Onuachu, Aral, Ozan ve Salah kaleyi buluyor. Fakat ikinci gol gelmeyince maç tek bir geçişe veya duran topa açık kalıyor. Amed de 90. dakikada Gift Orban’la bunu cezalandırdı. Bu maç özelinde sorun, topa sahip olmak değil; üstünlüğü sürdürmeye yetecek kadar düzenli ve sürekli hücum üretmemekti.